Yazılar

Stay in Touch With Us

Odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore.

Email
magazine@example.com

Phone
+32 458 623 874

Addresse
302 2nd St
Brooklyn, NY 11215, USA
40.674386 – 73.984783

  /  Maziden   /  Halil İnalcık’tan İstanbul Yazıları (Bölüm I)

Halil İnalcık’tan İstanbul Yazıları (Bölüm I)

1 Haziran 1453 tarihinde Osmanlı Sultanı II.Mehmed tarafından bir ahdname ile Galata teslim alındı. Çeşitli etnik gruplara ev sahipliği yapan, önemli ticaret kenti Galata’da farklı din ve kültürden insanlar uzun yıllar huzur içerisinde yaşadılar.

 

Harabe, Fakir ve İnsansız Bir Şehir : Konstantinopolis

Osmanlı Sultanı 2.Mehmed, 29 Mayıs 1453 tarihinde İstanbul’u fethetmeden önce, Konstantinopolis; nüfusu elli bini geçmeyen yarı harabe bir şehirdi. Konstantinopolis ve civarı Osmanlı egemenliğindeki topraklarla çevrili küçük bir adadan ibaretti. Üstelik Konstantinopolis,  jeopolitik konumundan kaynaklı ticari avantajlarını da elinde tutamıyordu.  İran’dan İstanbul’a uzanan ipek ticaretinin eski güzergâhı,14. Yüzyılın sonunda İstanbul olarak değişmişti.

Yorgos Scholarios, Konstantinopolis’i “harabe, fakir ve insansız bir şehir” olarak tanımlıyordu.

 

 

En Kalabalık Nüfusu Rumlar oluşturuyordu

1 Haziran 1453’te 2.Mehmed’in bir ‘ahdnâmesi ile teslim aldığı Galata’da, nüfusun büyük bir bölümü Osmanlı himâyesine girmiştir. Bu ‘ahdnâme ile ahâliye “âmân”, yani İslam dinine göre sultanın yeminiyle mal ve can güvencesi verilmiştir. 1455 Osmanlı nüfus sayımına göre, Galata’da gayrimüslim nüfus üç kategoriye ayrılmıştı: Birincisi ,kente geçici olarak gelmiş Cenevizli ve Venedikli tüccarlar; ikincisi, Osmanlı tabiiyeti altına geçen yerli Cenevizliler; üçüncüsü Ceneviz döneminde yerleşmiş olan Rumlar, Yahudiler ve Ermeniler. 1455 nüfus sayımına göre Galata’da en kalabalık nüfusu Rumlar oluşturuyordu. İkinci sırada Latinler (Cenevizli, Venedik ve Katalan) bulunuyordu. Sonrasında listede sırasıyla Ermeniler ve Yahudiler bulunuyordu. Zamanla Türk nüfusu da Galata’da yerleşmişlerdir ve Müslüman mahalleler ortaya çıkmıştır.

Hızla Türkleşen Galata

1481 tarihli vakfiyede 13 İtalyan, 8 Rum ve 6 Ermeni mahallesi varken, Türk mahallelerinin sayısı 20’ye ulaşmıştır. Kadı Muhyiddin’in yaptığı 1478 tarihli Galata nüfus sayımı sonucunda Galata’da 592 Rum-Ortadoks, 535 Müslüman, 332 Latin ve 62 Ermeni hanesi tespit edilmiştir. Böylece, daha 1478 yılında nüfusun %49’unu Müslümanlar oluşturuyordu. Bu zamanda, Müslüman mahallelere gayrimüslimlerin yerleşmesine izin verilmese de, tüccar ile esnaf hangi etnik kökenden ya da dinden olursa olsun bir arada çalışırlardı.

 

 

İstanbul’un Avrupa’ya Açılan Kapısı: Galata

On beşinci ve 16. Yüzyıllarda Galata’ya yeni etnik gruplar katıldı. Araplar ilk olarak 1569 yılında Galata’ya kitleler halinde yerleştiler. On sekizinci yüzyılda Avrupalılar büyük oranda azalmışlardı fakat 19.yüzyılda Avrupa ile ticaretin gelişmesinin ardından Avrupalılar Galata’ya tekrardan yerleştiler. İngilizler başta olmak üzere Avrupalılar, kapitülasyonlar sayesinde Galata’yı gerçek anlamda bir serbest liman haline getirdiler.

1855’te Perşembe Pazarı, Voyvoda Caddesi ve Karaköy başta olmak üzere Galata, Avrupa mallarının ve bankaların yer aldığı başlıca ticaret merkezi haline gelince, İstanbul’un başka semtlerinde yaşayan  gayrimüslimler akın halinde Galata’da toplanmaya başladılar. O zamandan günümüze kadar da Galata’nın etnik yapısı – çoğunluğunu Müslümanlar oluşturuyor olsa da – değişiklik gösteriyor.

 

Görseller Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi

 

Araştırma-Haber: Beyza Ergan

Yorum Yap

You don't have permission to register